Όταν το photoshop συναντα την υπερβολη

Κείμενο: Χριστίνα Ζήκου

Πριν από μερικά χρόνια, ο Peter Linbergh, ένας από τους διασημότερους φωτογράφους στο χώρο της μόδας, παρουσίασε στη Γαλλία μια σειρά εξωφύλλων με προσωπικότητες να φιγουράρουν δίχως μακιγιάζ και ρετουσάρισμα. Η μικρή αυτή “επανάσταση” ´εδωσε το έναυσμα για την αρχή ενός ατέλειωτου διαλόγου για τα καλά και τα κακά της τεχνικής επεξεργασίας των φωτογραφιών. Από τις πιο ενδιαφέρουσες απόψεις που παρουσιάστηκαν τότε, ήταν αυτή του δημοσιογράφου των New York Times, Eric Wilson, ο οποίος στο άρθρο του Smile and Say No to Photoshop καταπιάστηκε με το θέμα του υπερβολικού photoshop στα γυναικεία περιοδικά μόδας.

Ο συγγραφέας μας παρουσιάζει πληθώρα παραδειγμάτων από τα οποία προκύπτει ότι το στοιχείο της αλλοίωσης φωτογραφιών είναι τόσο εμφανές πλέον, που βλέπουμε μέχρι και να λείπει τμήμα του γυναικείου σώματος ή να εμφανίζονται τελείως διαφορετικά χαρακτηριστικά σε ένα πρόσωπο μέσα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. Πράγματι, ως αναγνώστης και θεατής, πολλές φορές έχω νιώσει ότι υποτιμάται η νοημοσύνη μου και η κριτική μου σκέψη.

Σύμφωνα με τον Lindbergh “τα τελευταία χρόνια, το ρετουσάρισμα έχει καταλάβει τεράστια θέση στην οπτική οριοθέτηση της σημερινής γυναίκας και δεν θα έπρεπε να αποτελεί εργαλείο αντιπροσώπευσης του γυναικείου φύλου του εν λόγω αιώνα”. Είναι αλήθεια ότι οι γυναίκες, οι περισσότερες τουλάχιστον, κρίνουν και συγκρίνουν τους εαυτούς τους με βάση αυτά τα γυναικεία στερεότυπα, τα οποία όμως δεν αντιπροσωπεύουν την πραγματικότητα, με αποτέλεσμα να υπάρχει λανθασμένη αντίληψη σχετικά με το τι είναι φυσιολογικό, όμορφο, καλαίσθητο και υγιές.

Για να είναι κάτι όμορφο, δεν εξυπακούεται ότι είναι προϊόν επεξεργασίας.
Σε απόσπασμα της εκπομπής «60 Minutes», η Anna Wintour, διευθύντρια της αμερικάνικης Vogue, χαρακτήρισε μία φωτογραφία του Irving Penn ως μία από τις ωραιότερες που έχει δημοσιευθεί στο περιοδικό. Σε αυτή τη φωτογραφία απεικονίζεται μία παχύσαρκη γυμνή γυναίκα. Ο συγγραφέας σημειώνει ότι είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι αυτό που θεωρείται προκλητική φωτογραφία σε ένα περιοδικό μόδας είναι στην πραγματικότητα κάτι το οποίο είναι πέρα για πέρα αληθινό. Έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε τέλειες εικόνες, δίχως ψεγάδια, που σοκαριζόμαστε όταν αντικρίζουμε τη γυμνή αλήθεια.

Παρόλο που το εν λόγω άρθρο είναι εκτενές, δεν θα έλεγα ότι με κάλυψε όσον αφορά την επιχειρηματολογία κατά του ρετουσαρίσματος. Εκτός από τους ανθρώπους της μόδας, δεν υπάρχει αναφορά σε ειδικούς από τον χώρο της υγείας. Σύμφωνα με τον κύριο Πάτροκλο Παπαδάκη, ψυχοθεραπευτή, «Οι επεξεργασμένες εικόνες των περιοδικών δημιουργούν στερεότυπα μιας ψεύτικης ομορφιάς που οι γυναίκες δεν μπορούν να ακολουθήσουν στην πραγματική τους ζωή. Τα στερεότυπα αυτά προβάλλουν ένα τέλειο σώμα που δεν είναι εφικτό να αποκτηθεί με αποτέλεσμα να απογοητεύει τις γυναίκες που βλέπουν τις ατέλειες που έχουν ως πρόβλημα και ελάττωμα και όχι ως μία φυσική φθορά του σώματος και του χρόνου που περνάει.Τα πρότυπα ομορφιάς που προβάλλονται συχνά οδηγούν σε προβλήματα χαμηλής αυτοεκτίμησης, κοινωνικής απομόνωσης, ακόμα και διαταραχών όπως ανορεξία, βουλιμία, κατάθλιψη, αγχώδεις διαταραχές κ.ά.»

Το ρετουσάρισμα λοιπόν δεν είναι μία απλή υπόθεση. Εκτός από ζήτημα αλήθειας, αποτελεί και ζήτημα υγείας και θα πρέπει να προσεγγίζεται με ευαισθησία.